Yasal faiz hesaplama: kanuni faiz ve avans faizi

Nasıl hesaplanır?

Kanuni faiz. Sözleşmede faiz oranı kararlaştırılmamışsa Türk Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanununa göre ödenecek faiz kanuni faizdir; temerrüde düşen borçlu da sözleşmede aksi yoksa bu oranda temerrüt faizi öder (3095 m. 1 ve 2/1). Oran 1 Ocak 2006’dan itibaren yıllık %9, 1 Haziran 2024’ten itibaren %24’tür. 7589 sayılı Kanunla 31 Temmuz 2026’dan itibaren kural değişti: kanuni faiz, Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık günü uyguladığı reeskont oranının yüzde sekseni olur; 30 Haziran’daki reeskont oranı 31 Aralık’takinden 5 puan veya daha çok farklıysa yılın ikinci yarısında 30 Haziran oranının yüzde sekseni geçerlidir. 31 Aralık 2025’teki reeskont oranı %38,75 olduğundan 31 Temmuz 2026’dan itibaren kanuni faiz %31’dir.

Ticari işlerde avans faizi. Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli avanslara uyguladığı oran kanuni faizden yüksekse, ticari işlerde sözleşme olmasa da temerrüt faizi bu oranla istenebilir; 30 Haziran’daki oran 5 puan veya daha çok farklıysa yılın ikinci yarısında o oran geçerlidir (3095 m. 2/2). Araç oranı kanun metnindeki bu kurala göre yılda bir, gerekirse 1 Temmuz’da bir kez daha belirler. Merkez Bankasının yıl içinde oranı değiştirdiği her tarihte oranı değiştiren hesaplar bu kurala uymadığı için farklı sonuç verebilir.

Hesap. Faiz basit faizdir; faize faiz yürütülmez (3095 m. 3). Her dönem için ana para × yıllık oran × gün ÷ 365 hesaplanır. Uygulamada yaygın olan yılı 365 gün kabul etmektir; araç artık yıllarda da 365 gün kullanır. Gün sayısı iki tarih arasındaki farktır.

Sınırlar. 1 Ocak 2006’dan önceki dönemler ve 2026 sonrası hesaplanmaz; 2027 oranı 31 Aralık 2026’daki reeskont oranına göre belirlenecektir. Sözleşmeyle belirlenen faiz, TTK m. 1530’daki ticari işlerde temerrüt faizi, kısmi ödemeler ve yabancı para borçları hesaba katılmaz.