Hesaplama araçları · Miras
Saklı pay hesaplama: tasarruf oranı ve tenkis
Saklı paylı mirasçıların saklı pay tutarlarını, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmı ve tenkis gerekip gerekmediğini TMK'ya göre hesaplar.
Sonuç, girdiğiniz bilgilere göre yapılan yaklaşık bir hesaptır. Somut olaydaki koşullar, mahkemenin ya da kurumun değerlendirmesi sonucu değiştirebilir; bu araç hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Nasıl hesaplanır?
Saklı pay, yasal mirasçının payının vasiyetname ya da bağışlamalarla elinden alınamayan kısmıdır. Oranlar TMK m. 506’dadır: altsoy için yasal payın yarısı, anne ve babadan her biri için yasal payın dörtte biri, sağ kalan eş için altsoy ya da anne-baba zümresiyle birlikte mirasçıysa yasal payın tamamı, diğer hâllerde dörtte üçü. Kardeşlerin saklı payı 4/5/2007 tarihli 5650 sayılı Kanunla kaldırılmıştır; bu yüzden kardeşler, büyükanne-büyükbaba zümresi ve onların altsoyu yasal mirasçı olsa da saklı pay sahibi değildir.
Hesap şöyle yapılır (TMK m. 507–508): ölüm günündeki tereke değerinden mirasbırakanın borçları, cenaze giderleri, mühürleme ve yazım giderleri ve onunla birlikte yaşayıp bakılan kişilerin üç aylık geçim giderleri düşülür. Buna, tenkise tabi sağlararası karşılıksız kazandırmalar (TMK m. 565’te sayılanlar, örneğin ölümden önceki son bir yıl içinde âdet üzere verilen hediyeler dışındaki bağışlamalar) eklenir. Bulunan değerin saklı paylar dışında kalan kısmı tasarruf edilebilir kısımdır. Araç, ölüme bağlı tasarruflar ile bu sağlararası kazandırmaların toplamını tasarruf edilebilir kısımla karşılaştırır; aşan tutar, saklı payların zedelendiği ve tenkisle geri istenebilecek yaklaşık miktardır.
Tenkis sırası (TMK m. 570): önce ölüme bağlı tasarruflar (vasiyet, mirasçı atama) tenkis edilir; bunlar arasında, aksi anlaşılmadıkça, orantılı indirim yapılır (TMK m. 563). Bu yetmezse sağlararası kazandırmalara geçilir ve en yeni tarihliden en eskiye doğru gidilir. Kamu tüzel kişilerine, kamuya yararlı dernek ve vakıflara yapılan kazandırmalar en son sırada tenkis edilir. Araç bu sıralamayı ve kimden ne kadar indirim yapılacağını hesaplamaz.
Araç, kazandırmaların saklı paylı olmayan kişilere yapıldığını varsayar. Saklı paylı bir mirasçıya yapılan kazandırma (TMK m. 561), mal rejiminin tasfiyesi, hayat sigortası alacakları (TMK m. 509), mirastan çıkarma ve mirasın reddi hesaba katılmaz. Tenkis davası, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamede açılma, diğer tasarruflarda ölüm tarihinden başlayarak on yıl içinde açılmalıdır (TMK m. 571).
Dayanak ve kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 495–499 Yasal mirasçılar ve yasal miras payları
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 505–508 Tasarruf özgürlüğü, saklı pay oranları (kardeşlerin saklı payı 5650 sayılı Kanunla 2007'de kaldırıldı), tasarruf edilebilir kısmın hesabı
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 560–571 Tenkis davası, tenkise tabi sağlararası kazandırmalar (m. 565), tenkis sırası (m. 570)
Oranlar ve tutarlar en son 19 Ekim 2026 tarihinde kontrol edildi.
İlgili yazılar
- Saklı pay ve tenkis davası: vasiyet ya da bağışla dışarıda bırakılan mirasçı ne isteyebilir?
- Yasal mirasçılar ve miras payları: zümre sistemi ve sağ kalan eşin payı
- Muris muvazaası: tapuda satış gösterilen bağışlara karşı mirasçıların hakkı
- Mirasta denkleştirme (iade): sağlıkta verilen mallar paylaşmada nasıl hesaba katılır?
- Vasiyetname türleri: resmî, el yazılı ve sözlü vasiyetnamenin şekil şartları