Kredi kartı borcu için icra takibi: ödeme emri gelince ne yapılmalı?

Kısaca

• Kredi kartı borcu için gelen ödeme emrine tebliğden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz edilebilir.
• Kart borcuna, temerrüt hâlinde bile, bileşik faiz uygulanamaz; azami faiz oranlarını Merkez Bankası belirler.
• Sözleşmede yer almayan faiz, komisyon ya da masraf adı altında kart hamilinden ödeme istenemez.
• İtiraz edilirse banka bir yıl içinde itirazın iptali davası açabilir; itirazı haksız bulunan borçlu tazminat öder.

Kredi kartı borcu birkaç ay ödenmediğinde banka, alacağını tahsil etmek için icra dairesine başvurabilir. Mahkeme kararı olmadan başlatılan bu takibe ilamsız takip denir; nasıl başladığını ilamsız icra takibi yazısında anlattık. Bu yazı, kart borcuna özgü kurallara bakıyor: sözleşmenin ve hesap özetinin rolü, faizin sınırları ve ödeme emri geldiğinde atılacak adımlar.

Borcun dayanağı: kart sözleşmesi ve hesap özeti

Banka ile kart hamili arasındaki ilişki, Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu’na göre yazılı bir sözleşmeyle kurulur. Yazılı sözleşme en az on iki punto ve koyu siyah harflerle hazırlanır. Sözleşme uzaktan iletişim araçlarıyla ya da kimliği doğrulamaya imkân veren elektronik yöntemlerle de kurulabilir. Sözleşmenin bir örneği kart hamiline ve varsa kefile verilir (m. 24).

Kanun sözleşmenin içeriğine de sınır koyar:

• Kart hamilinden, sözleşmede yer almayan faiz, komisyon ya da masraf adı altında hiçbir ödeme istenemez ve hesabından kesinti yapılamaz.
• Sözleşmeye kart hamilinin haklarını zedeleyen, banka lehine tek taraflı haksız şartlar konamaz.
• Faiz oranı artırılacaksa bu değişiklik kart hamiline otuz gün önceden bildirilmelidir. Bildirimden itibaren en geç altmış gün içinde bütün borcunu ödeyip kartı kullanmayı bırakan kişi faiz artışından etkilenmez (m. 25).
• Banka, kart hamili talep etmedikçe kart limitini artıramaz. Harcamalarla limit aşılırsa, aşılan miktar için işlem tarihi ile ödeme tarihi arasındaki süreye akdi faiz dışında bir ücret istenemez (m. 9).

Kart hamili, talep ederek kartı iptal ettirme ve sözleşmeyi feshetme hakkına da sahiptir (m. 25). Kartı iptal ettirmek mevcut borcu ortadan kaldırmaz, ama yeni harcama ve yeni ücret doğmasının önüne geçer.

Borcun miktarını gösteren temel belge hesap özetidir ve bankanın bunu düzenleyip bildirmesi zorunludur (m. 10). Hesap özetindeki işlemlere son ödeme tarihinden itibaren on gün içinde bankaya başvurarak itiraz edilebilir. İtirazda hangi kaleme neden karşı çıkıldığı belirtilmelidir. Banka şikâyet ve itirazlara başvurudan itibaren yirmi gün içinde gerekçeli cevap vermek zorundadır (m. 11).

Faiz: hangisi, ne zaman işler?

Kart borcundaki faiz kuralları Kanunun 26. maddesindedir. Dönem borcunun bir kısmı ödenirse faiz, kalan bakiye üzerinden hesaplanır. Asgari tutar ya da daha fazlası ödendiyse kalan bakiyeye akdi faiz, yani sözleşmede kararlaştırılan olağan faiz uygulanır. Asgari tutarın altında ödeme yapıldıysa gecikme faizi işler.

Azami akdi faiz ve gecikme faizi oranlarını Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası belirler ve ilan eder. Oranlar dönem dönem değiştiği için takip talebindeki oranı, borcun ait olduğu dönemde ilan edilen sınırla karşılaştırmak gerekir. Bunun dışında kanun şu kuralları koyar:

• Temerrüt hâli de dahil olmak üzere kart borçlarında bileşik faiz, yani faize faiz yürütülmesi uygulanamaz.
• Faiz, hesap özetinin düzenlendiği hesap kesim tarihinden önceki bir tarihten başlatılamaz. Nakit kullanımlarda işlem tarihi esas alınabilir.
• Hesap kesim tarihi ile son ödeme tarihi arasında en az on gün bulunmalıdır.
• Asgari ödeme tutarı son ödeme tarihinde ödenmezse, ödenmeyen tutar için sözleşmedeki gecikme faizi dışında bir yükümlülük yüklenemez (m. 24).

Ödeme emri gelince: yedi gün

Takip talebini inceleyen icra müdürü ödeme emri düzenler. Ödeme emri, borcun ve masrafların yedi gün içinde ödenmesini ister. Aynı yedi gün içinde imza itirazının ve borca itirazın bildirilmesi gerektiğini, itiraz edilmezse mal beyanında bulunulması gerektiğini de bildirir (İcra ve İflas Kanunu m. 60).

İtiraz, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde dilekçeyle ya da sözlü olarak icra dairesine yapılır. Takibi yürüten daire dışında başka bir icra dairesine de itiraz edilebilir (m. 62). İtiraz borcun tamamına yapılabileceği gibi yalnızca faize, masraflara ya da bazı harcamalara da yöneltilebilir. Borcun bir kısmına itiraz edilecekse itiraz edilen kısmın miktarı açıkça gösterilmelidir; gösterilmezse itiraz edilmemiş sayılır.

Süresinde yapılan itiraz takibi durdurur. Kısmi itirazda takip, kabul edilen miktar için devam eder (m. 66). Hiç itiraz edilmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir. Maaş ve ücretler, borçlu ile ailesinin geçinmesi için icra müdürünün gerekli gördüğü miktar düşüldükten sonra haczedilebilir; haczedilecek kısım dörtte birden az olamaz (m. 83).

İtirazdan sonra banka ne yapabilir?

İtiraz edilince banka bir yıl içinde mahkemede itirazın iptali davası açabilir (m. 67). Mahkeme borçlunun itirazını haksız bulursa, alacaklının talebi üzerine borçluyu hükmedilen miktarın yüzde yirmisinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkûm eder. Takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa aynı tazminat bankanın aleyhine hükmedilir. Davanın ayrıntıları itirazın iptali davası yazısında yer alıyor.

Kart hamili tüketiciyse bu dava tüketici mahkemesinde görülür (Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 73). Tüketici mahkemesinde dava açmadan önce, kanunda sayılan istisnalar dışında arabulucuya başvurmak dava şartıdır (m. 73/A).

Banka takibi imzası ikrar edilmiş ya da noterce onaylanmış bir borç ikrarına veya resmî bir belgeye dayandırıyorsa, itirazın tebliğinden itibaren altı ay içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını da isteyebilir (İcra ve İflas Kanunu m. 68). İtirazı yazarken bu nedenle borcu gerçekten hangi kalemlerin oluşturduğunu, hangi faizin ve hangi tarihten itibaren istendiğini hesap özetleriyle karşılaştırmak işe yarar. Kendi ödeme dekontlarınızı da saklayın.

Sık sorulan sorular

Hesap özetine süresinde itiraz etmedim. Artık hiçbir kaleme karşı çıkamaz mıyım?

Kanuna göre son ödeme tarihinden itibaren on gün içinde itiraz edilmeyen hesap özeti kesinleşir. Ancak aynı madde, hesap özetinin kesinleşmesinin genel hükümlere göre dava hakkını ortadan kaldırmadığını da söyler. Bu yüzden haksız olduğunu düşündüğünüz bir kalemi icra takibinde ödeme emrine itiraz ederek ya da dava yoluyla yine tartışabilirsiniz.

Kart borcuna faizin faizi işletilebilir mi?

Hayır. Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu, temerrüt hâli de dahil olmak üzere kart uygulamasından doğan borçlarda bileşik faiz uygulanamayacağını açıkça söyler. Takip talebindeki hesapta faizin anaparaya eklenip yeniden faiz yürütüldüğünü görürseniz, bu kısma itiraz ederken bunu ayrıca belirtin.

Kefil olduğum kartın borcu için banka doğrudan bana gelebilir mi?

Kredi kartı kullanımlarındaki kefalet, kanunda adi kefalet olarak düzenlenmiştir. Asıl borçluya başvurulup borcun tahsili için bütün yollar denenmeden kefilden ödeme istenemez. Kart hamilinin borcu kefile bildirilmedikçe kefilin temerrüde düşmeyeceği de sözleşmede gösterilmek zorundadır. Kart limitinin yükseltilmesi gibi sorumluluğu artıran değişiklikler için kefilin yazılı onayı aranır.

Ödeme emrine itiraz ettim. Banka ne kadar süre içinde dava açabilir?

Banka, itirazın kendisine tebliğinden itibaren bir yıl içinde itirazın iptali davası açabilir. Bu süreyi kaçırırsa alacağını genel hükümlere göre dava etme hakkı yine saklıdır. Bankanın elinde kanunda sayılan türden bir belge varsa, itirazın tebliğinden itibaren altı ay içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını da isteyebilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukattan hukuki destek almanız önerilir.