Kamu ihalesinde şikâyet ve itirazen şikâyet nasıl yapılır?

Kısaca

• İhale işlemine karşı önce ihaleyi yapan idareye şikâyet, sonra Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet yoluna gidilir.
• Şikâyet süresi kural olarak on gün, Kanun m. 21/b ve c'ye göre yapılan ihalelerde beş gündür.
• İlan ve dokümana yönelik şikâyetler en geç ihale ya da son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılmalıdır.
• Kurulun kararına karşı idari yargıda otuz gün içinde dava açılabilir.

Kamu kurumlarının mal, hizmet ve yapım alımları 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre yapılır. İhaleye katılan ya da katılmak isteyen bir firma, ihale sürecindeki bir işlemin hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsa doğrudan dava açamaz. Önce ihaleyi yapan idareye şikâyet, ardından Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet yoluna gitmesi gerekir. Süreler kısadır ve kaçırılan bir gün, itiraz hakkının kaybı anlamına gelebilir.

Usule ilişkin ayrıntılar, Kamu İhale Kurumunun çıkardığı İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’te yer alır. Yönetmelik en son Nisan 2026’da değiştirilmiştir. Bu yazıdaki süreler ve kurallar Kanun ile bu Yönetmelik’in güncel metnine göre anlatılmıştır.

İki kavramı baştan ayırmak gerekir. Şikâyet, ihaleyi yapan idareye, yani alımı yapan kuruma yapılan başvurudur. İtirazen şikâyet ise idarenin bu başvuru hakkındaki kararına ya da karar vermemesine karşı Kamu İhale Kurumuna yapılan ikinci basamaktaki başvurudur.

Kimler başvurabilir

İhale sürecindeki hukuka aykırı bir işlem ya da eylem yüzünden bir hak kaybına veya zarara uğradığını ya da zarara uğramasının muhtemel olduğunu ileri süren kişiler başvurabilir. Yönetmelik bunları üç gruba ayırır:

• İstekli olabilecekler, yani ihaleye katılmayı düşünenler. Bunlar yalnızca ilan ile ön yeterlik ve ihale dokümanındaki düzenlemelere karşı başvurabilir.
• Adaylar, yani belli istekliler arasında yapılan ihalelerde ön yeterlik başvurusu yapanlar.
• İstekliler, yani teklif verenler. Bunlar tekliflerin değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılması gibi aşamalardaki işlemlere karşı başvurabilir.

İdareye şikâyet ve süreleri

Şikâyet süresi, şikâyete konu işlemin ya da eylemin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden başlar. Süre kural olarak on gündür. Kanun’un 21. maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre pazarlık usulüyle yapılan ihalelerde ise beş gündür. Pazarlık usulü, Kanun’un saydığı belirli hâllerde idarenin teklifleri görüşme yoluyla aldığı bir ihale usulüdür; bu iki bentteki hâller ivedilik gerektiren durumları kapsadığı için süre de kısaltılmıştır.

İlana yönelik başvurularda süre ilk ilan tarihinden, dokümana yönelik başvurularda ise dokümanın EKAP üzerinden indirildiği tarihten itibaren hesaplanır. Ancak ilan ile ön yeterlik ya da ihale dokümanına yönelik şikâyetler, başvuru ya da teklif sunulmadan önce ve en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılmak zorundadır. Sürelere resmî tatiller dâhildir; son gün tatile denk gelirse süre, tatili izleyen ilk iş gününün sonuna kadar uzar.

Bir örnekle açıklayalım. İhale komisyonu kararının size 3 Mart’ta bildirildiğini ve kararı o gün öğrendiğinizi varsayalım. On günlük şikâyet süresi 4 Mart’ta başlar ve 13 Mart günü sona erer. 13 Mart cumartesiye denk gelirse son gün, izleyen pazartesinin sonudur.

Şikâyet dilekçesinde başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı deliller yer almalıdır. Yönetmelik, her ayrı konunun ayrı bir iddia olarak yazılmasını da ister. 15 Nisan 2023’ten bu yana şikâyet ve itirazen şikâyet başvurularının EKAP üzerinden e-imzayla yapılması zorunludur.

EKAP, Elektronik Kamu Alımları Platformunun kısaltmasıdır. Başvuru dilekçesi bu sistem üzerinden e-imzayla gönderilir.

İdare, şikâyeti inceleyip on gün içinde gerekçeli bir karar verir. Şikâyet sözleşme imzalanmadan önce yapılmış olmalıdır. İdarenin kararına karşı süresinde itirazen şikâyet yoluna gidilmezse idare kendi kararını uygular.

Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet

İdarenin kararını uygun bulmayan ya da süresinde karar alınmayan başvuru sahibi, Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilir. Süre on gündür ve şöyle başlar:

• İdare karar vermişse, kararın bildirildiği ya da bildirilmiş sayıldığı tarihi izleyen günden.
• İdare on gün içinde karar vermemişse, bu sürenin bittiği günü izleyen günden.

Şikâyet ya da itirazen şikâyet üzerine idarenin verdiği iptal kararına karşı başvuru süresi ise beş gündür. Başvuruda, Kanun’da öngörülen başvuru bedelinin Kurum hesabına yatırıldığını gösteren belgenin eklenmesi zorunludur.

Başvuru dilekçesinde her iddianın ayrı ayrı yazılması, başvuru bedelinin iadesi bakımından da önem taşır. Kurum dilekçeyi gerektiğinde ayrı iddialara ayırır, aynı konudaki gerekçeleri ise birleştirir.

Kurum, itirazen şikâyet hakkındaki nihai kararını, ihale işlem dosyasının Kurum kayıtlarına alındığı tarihten itibaren yirmi gün içinde verir. Kanun m. 21/b ve c’ye göre yapılan ihalelerde ve iptal kararlarına karşı yapılan başvurularda bu süre on iş günüdür.

Başvuru sürerken sözleşme ve dava yolu

Şikâyet üzerine verilen karardan sonra, itirazen şikâyet süresi geçmeden ve Kurumun sitesinden başvuru olup olmadığı kontrol edilmeden sözleşme imzalanamaz. İtirazen şikâyet başvurusu yapılmışsa, nihai karar verilene kadar sözleşme yine imzalanamaz.

Kamu İhale Kurulu inceleme sonunda üç tür karar verebilir:

• Hukuka aykırılık düzeltilerek sürecin devam etmesi mümkünse düzeltici işlem belirlenmesine.
• Aykırılık sürecin devamına engelse ve düzeltilemiyorsa ihalenin iptaline.
• Başvuru süre, usul ve şekil kurallarına uymuyorsa, usulüne uygun sözleşme imzalanmışsa, konu Kurumun görev alanında değilse ya da iptal veya düzeltme gerektiren bir aykırılık bulunmazsa başvurunun reddine.

Bu yüzden dilekçenin ve eklerinin süresinde ve eksiksiz hazırlanması, esasın incelenebilmesi için ön şarttır.

Kurulun kararına karşı idari yargıda iptal davası açılabilir. İhale işlemlerinden doğan uyuşmazlıklar, ihaleden yasaklama kararları hariç, İdari Yargılama Usulü Kanunu’ndaki ivedi yargılama usulüne tabidir. Bu usulde dava açma süresi otuz gündür ve dosyalar daha kısa sürelerle incelenir. İdari dava süreleri ve yürütmenin durdurulması hakkında genel bilgi için idari dava açma süresi ve yürütmenin durdurulması yazılarına bakılabilir.

Sık sorulan sorular

İdareye şikâyet etmeden doğrudan dava açabilir miyim?

Hayır. İhale sürecindeki işlemlere karşı dava yoluna gitmeden önce şikâyet ve itirazen şikâyet yollarının tüketilmesi zorunludur. Bu nedenle süreleri kaçırmamak, ileride dava açabilmenin de ön şartıdır.

İdare şikâyetime on gün içinde cevap vermedi. Ne yapmalıyım?

İdarenin karar alma süresinin bittiği günü izleyen günden itibaren on gün içinde Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet başvurusu yapabilirsiniz.

Başvuru bedeli ne kadar, geri alınabilir mi?

Bedel Kanun’daki ölçütlere göre ihaleden ihaleye değişir ve dönemsel olarak güncellenir; bu yüzden burada rakam vermiyoruz. Bedel ilanda ya da dokümanda yazmıyorsa Kurumun sitesinde ihale kayıt numarasıyla öğrenilebilir. 2025 sonunda yapılan değişiklikle, bedelin haklı bulunan iddiaların oranına karşılık gelen kısmı, başvuru sahibinin talebi üzerine Kurul kararıyla iade edilebilmektedir.

Sözleşme imzalandıysa başvurum ne olur?

Usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmışsa başvuru reddedilir. Ancak Kanun’daki sürelere ve usule uyulmadan imzalanan sözleşme, Kurumun itirazen şikâyeti incelemesine engel değildir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukattan hukuki destek almanız önerilir.