İdari dava açma süresi ne kadar, ne zaman başlar?

Kısaca

• Özel kanunda ayrı süre yoksa idare mahkemesinde dava açma süresi altmış, vergi mahkemesinde otuz gündür.
• Süre, işlemin yazılı bildirimini izleyen günden başlar; elektronik tebligat ulaştığı günü izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır.
• İdareye yapılan başvuruya otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve dava süresi işlemeye başlar.
• İdari eylemden doğan zarar için önce idareye, öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde eylemden itibaren beş yıl içinde başvurulur.

İdareye karşı dava açacak kişinin ilk bakması gereken şey, hukuka aykırılığın ne kadar açık olduğu değil, süredir. İdari yargıda dava açma süreleri kısadır ve süreyi geçiren kişinin davası, haklı olsa bile esasına girilmeden reddedilir. Bu yazı, hangi davada ne kadar süre olduğunu ve sürenin hangi andan itibaren işlediğini İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) çerçevesinde toplu olarak anlatır.

Temel süreler: altmış ve otuz gün

İYUK m. 7’ye göre özel kanunlarda ayrı bir süre gösterilmemişse dava açma süresi Danıştay ve idare mahkemelerinde altmış, vergi mahkemelerinde otuz gündür.

“Özel kanunlarda ayrı süre gösterilmemişse” kaydı önemlidir. Bazı kanunlar belirli işlemler için daha kısa süreler öngörür. Bu yüzden önce işlemin hangi kanuna dayandığına bakmak gerekir. Anayasa’nın 40. maddesi de devlete, işlemlerinde ilgililerin hangi kanun yollarına ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtme yükümlülüğü getirir. Tebliğ edilen kararın altında yazan dava yolu ve süre bu nedenle dikkatle okunmalıdır.

Vergi davalarındaki otuz günlük sürenin ayrıntıları, örneğin ihbarname ve uzlaşmanın süreye etkisi, ayrı bir yazıda anlatılmıştır.

Süre hangi andan itibaren işler?

Kanunun ilk kuralı şudur: idari uyuşmazlıklarda süre, işlemin yazılı olarak bildirildiği tarihi izleyen günden başlar. Bildirim günü sayılmaz. Bunun pratik karşılıkları şöyledir:

• Kâğıt tebligatta, tebligat mazbatasında yazan tarih esas alınır.
• Elektronik tebligatta Tebligat Kanunu m. 7/a’ya göre tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır. Mesajın açıldığı tarih değil, bu tarih önemlidir. Vergi idaresinin elektronik tebligatı ise Vergi Usul Kanunu’ndaki ayrı hükme tabidir; bu tebligatlarda o hükmün güncel metnine bakılmalıdır.
• Adresi belli olmayanlara ilan yoluyla bildirim yapılmışsa, özel kanunda aksine hüküm yoksa süre son ilan tarihini izleyen günden itibaren on beş gün sonra işlemeye başlar.
• İlanı gereken düzenleyici işlemlerde, örneğin yönetmeliklerde süre ilan tarihini izleyen günden başlar. Düzenleyici işlem kişiye uygulandığında, uygulama işlemiyle birlikte ona da dava açılabilir.

Süre hesabında tatil günleri sayılır. Son gün tatile rastlarsa süre izleyen ilk çalışma gününün bitimine kadar uzar. Sürenin bitişi yargının çalışmaya ara verdiği döneme denk gelirse, süre ara vermenin bittiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılır (m. 8).

Ortada işlem yoksa: zımni ret

Bazen dava açılacak bir işlem henüz yoktur; kişi idareden bir şey ister ve cevap alamaz. İYUK m. 10’a göre idareye yapılan başvuruya otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. Buna zımni ret denir. Otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi işlemeye başlar.

Bu süre 2021’de 7331 sayılı Kanunla altmış günden otuz güne indirildi. İdare kesin olmayan bir cevap verirse kişi bunu ret sayıp dava açabilir ya da kesin cevabı bekleyebilir; ancak bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez. Var olan bir işleme karşı dava açmadan önce üst makama başvurmak ise süreyi durdurur ama sıfırlamaz (m. 11). Bu iki yolun ayrıntısı iptal davasına ilişkin yazıda anlatılmıştır.

Tazminat davalarında süre

İdarenin bir işlemi ya da eylemi yüzünden zarara uğrayan kişi tam yargı davası açar. Burada iki durum ayrılır.

Zarar bir idari işlemden doğmuşsa iptal ve tam yargı davası birlikte ya da ayrı ayrı açılabilir. Önce iptal davası açılmışsa tam yargı davası, iptal davasında verilen kararın (kanun yoluna gidilmişse kanun yolunda verilen kararın) tebliğinden ya da işlemin icrasından itibaren dava süresi içinde açılabilir (m. 12).

Zarar bir idari eylemden doğmuşsa, örneğin belediyenin bir çalışması sırasında eve hasar verilmişse, doğrudan dava açılamaz. İYUK m. 13’e göre önce ilgili idareye başvurmak gerekir. Başvuru, eylemi öğrenme tarihinden itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde yapılmalıdır. İstek kısmen ya da tamamen reddedilirse bu işlemin tebliğini izleyen günden, otuz gün içinde cevap verilmezse bu sürenin bittiği tarihten itibaren dava süresi içinde dava açılır.

Yanlış yere açılan dava

Görev ve yetki kuralları karmaşıktır, yanlış mahkemeye başvurmak sık yaşanır. Kanun bu durumda kişiyi büyük ölçüde korur.

İdari yargının görevine giren bir dava görevsiz ya da yetkisiz bir idari yargı yerinde açılmışsa mahkeme davayı reddeder ve dosyayı görevli veya yetkili mahkemeye gönderir (m. 15). Kişinin yeniden dava açması gerekmez.

Dava adli yargıda, örneğin asliye hukuk mahkemesinde açılmış ve görevsizlikle reddedilmişse durum farklıdır. Bu kez ret kararının kesinleşmesinden itibaren otuz gün içinde görevli idari yargı yerinde dava açılmalıdır. Bu durumda görevsiz yere başvuru tarihi, görevli yere başvuru tarihi sayılır (m. 9). Otuz gün geçmiş olsa bile idari dava süresi henüz dolmamışsa dava o süre içinde açılabilir. Adli yargıda açılan tam yargı davası görevsizlikle reddedilmişse, idari yargıda açılacak davada ayrıca idareye başvuru şartı aranmaz (m. 13).

Uyuşmazlığın önce bir idari merci tarafından incelenmesi gerekirken doğrudan dava açılmışsa (idari merci tecavüzü), mahkeme dilekçeyi görevli idari mercie gönderir. Bu durumda mahkemeye başvuru tarihi, o mercie başvuru tarihi sayılır (m. 15).

Temmuz 2026’da yayımlanan 7589 sayılı Kanun İYUK’ta istinaf ve temyize ilişkin maddeleri değiştirdi; yukarıdaki dava açma sürelerine dokunmadı.

Sık sorulan sorular

İdarenin kararını hiç tebliğ almadım, sonradan öğrendim. Süre ne zaman başlar?

Kanun, idari uyuşmazlıklarda süreyi işlemin yazılı bildiriminin yapıldığı tarihi izleyen günden başlatır. Yazılı bildirim yoksa, öğrendiğiniz tarihi gösteren belgeleri saklayın ve gecikmeden harekete geçin. Sürenin hangi tarihten başlayacağı somut olaya göre tartışılabilen bir konudur; en güvenli yol, öğrenme tarihinden itibaren kanuni süreyi aşmamaktır.

Eski bir kaynakta zımni ret süresinin altmış gün olduğunu okudum. Hangisi doğru?

2021’de yapılan değişiklikle idarenin cevap verme süresi altmış günden otuz güne indirildi. Kesin olmayan cevap üzerine bekleme süresi de altı aydan dört aya düştü. Bu nedenle değişiklikten önce yazılmış kaynaklardaki altmış günlük süreye güvenmeyin.

Danıştay'a ya da başka bir mahkemeye yanlışlıkla dava açtım. Hakkımı kaybeder miyim?

İdari yargının görevine giren bir dava görevsiz ya da yetkisiz bir idari yargı yerinde açılmışsa, mahkeme davayı görev veya yetki yönünden reddeder ve dosyayı görevli ya da yetkili mahkemeye gönderir. Dava adli yargıda açılıp görevsizlikle reddedilmişse, ret kararının kesinleşmesinden itibaren otuz gün içinde idari yargıda dava açılabilir.

Süre son gün hafta sonuna denk gelirse ne olur?

Tatil günleri süreye dahildir; ancak son gün tatile rastlarsa süre, tatili izleyen ilk çalışma gününün bitimine kadar uzar. Süre yargının çalışmaya ara verdiği döneme rastlarsa, ara vermenin bittiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukattan hukuki destek almanız önerilir.