Evlatlık kime mirasçı olur, evlat edinen evlatlığa mirasçı olur mu?

Kısaca

• Evlatlık ve altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi, yani onun kendi çocuğu ve torunları gibi mirasçı olur.
• Evlatlığın kendi ana-babası ve ailesindeki mirasçılığı da devam eder.
• Evlat edinen ve hısımları evlatlığa mirasçı olmaz; ilişki tek yönlüdür.

Evlat edinme, mahkeme kararıyla evlat edinen ile evlatlık arasında ana-baba ile çocuk arasındakine benzer bir bağ kurar. Bu bağın en çok merak edilen sonucu mirastır. Türk Medeni Kanunu bu konuyu 500. maddede üç kısa kuralla düzenler: evlatlık ve altsoyu evlat edinene mirasçı olur, evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı sürer, evlat edinen ise evlatlığa mirasçı olmaz. Evlat edinmenin şartları ve süreci evlat edinme şartları yazımızda anlatılmıştır.

Evlatlık evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur

Kanuna göre evlatlık ve altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur. Kan hısımı, aynı soydan gelen kişi demektir. Kısacası evlatlık, evlat edinenin mirasında onun öz çocuğuyla aynı konumdadır.

Bunun pratik sonuçları şunlardır:

• Evlatlık, evlat edinenin birinci derece mirasçısıdır, yani altsoyu arasında yer alır.
• Evlat edinenin öz çocukları da varsa evlatlık onlarla eşit pay alır.
• Evlat edinenin altsoyu bulunduğu için ana-babası ve kardeşleri mirasçı olamaz; çünkü önceki derecede mirasçı varken sonraki derecedekiler mirastan pay almaz.
• Sağ kalan eş, altsoyla birlikte mirasçı olduğunda mirasın dörtte birini alır. Kalan dörtte üç, evlatlık dâhil çocuklar arasında paylaşılır.

Örneğin eşi ve bir öz çocuğu ile bir evlatlığı bulunan kişi öldüğünde mirasın dörtte biri eşe, kalan kısım çocuklar arasında eşit olarak, yani her birine sekizde üç oranında kalır. Yasal mirasçılık sırası ve paylar yasal mirasçılar ve miras payları yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Bir kişi birden fazla kişiyi evlat edinmişse her evlatlık ayrı ayrı mirasçı olur. Eşlerin birlikte evlat edindiği durumda evlatlık her iki eşe de mirasçıdır.

Evlatlığın altsoyu ve halefiyet

Kanun yalnızca evlatlığı değil, onun altsoyunu, yani çocuklarını ve torunlarını da evlat edinene mirasçı yapar. Bu, özellikle evlatlığın evlat edinenden önce öldüğü durumlarda önem taşır.

Mirasbırakandan önce ölmüş çocuğun yerini, her derecede halefiyet yoluyla kendi altsoyu alır. Halefiyet, önce ölen mirasçının payının onun çocuklarına geçmesidir. Evlatlık da bu kurala tabidir. Evlatlık evlat edinenden önce ölmüşse, evlatlığa düşecek pay onun çocuklarına geçer. Evlatlığın çocukları yoksa evlatlık hesaba katılmaz ve miras, evlat edinenin diğer yasal mirasçıları arasında paylaşılır.

Evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı sürer

Evlat edinilmek, kişinin biyolojik ailesiyle miras bağını koparmaz. Kanun bunu açıkça söyler: evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı da devam eder.

Bu yüzden evlatlık, iki taraftan da miras alabilir:

• Evlat edinen öldüğünde onun mirasçısı olarak,
• Biyolojik ana veya babası öldüğünde de onların mirasçısı olarak.

Biyolojik ailenin diğer üyeleri bakımından da yasal mirasçılık kuralları olağan biçimde uygulanır. Örneğin altsoyu bulunmayan bir kişi öldüğünde ana ve babası mirasçı olur; bunlardan biri önce ölmüşse onun payı kendi altsoyuna geçer. Evlat edinilmiş bir kardeş de bu altsoy içinde yer alır ve payını alır.

Evlatlığın mirasçılığı evlat edinenle sınırlıdır. Kanun mirasçılığı “evlat edinene” tanır; evlatlık, evlat edinenin ana-babası, kardeşleri ya da başka hısımlarıyla kendi başına bir miras ilişkisi kurmaz. Bu, Türk hukukunun benimsediği sınırlı evlat edinme sisteminin bir sonucu olarak açıklanır.

Evlat edinen evlatlığa mirasçı olmaz

Mirasçılık ilişkisi tek yönlüdür ve evlatlık lehinedir. Kanunun ikinci fıkrası açıktır: evlat edinen ve hısımları evlatlığa mirasçı olmazlar.

Evlatlık ölünce mirası şu kişilere kalır:

• Varsa kendi altsoyuna (çocuklarına ve torunlarına),
• Sağ kalan eşine,
• Altsoyu yoksa biyolojik ana ve babasına ve onların altsoyuna, onlar da yoksa büyük ana ve büyük babalarına.

Hiç yasal mirasçı bulunmazsa miras Devlete geçer. Evlat edinen bu sırada hiç yer almaz. Evlatlığın onu büyüten kişiye bir şey bırakmak istemesi hâlinde başvurabileceği yol, vasiyetname ya da miras sözleşmesi gibi bir ölüme bağlı tasarruftur.

Üvey çocuk, ergin evlatlık ve karar öncesi ölüm

Mirasçılık için evlat edinme kararı gerekir. Birlikte yaşamak ya da bir çocuğa yıllarca bakmak tek başına miras hakkı doğurmaz. Bu yüzden üvey çocuk, yani eşin önceki ilişkisinden olan çocuk, üvey ana veya babasına mirasçı olmaz. Kanun eşlerden birinin diğerinin çocuğunu evlat edinmesine izin verir. Bunun için eşlerin en az iki yıldan beri evli olması ya da evlat edinecek eşin otuz yaşını doldurmuş olması gerekir. Evlat edinme gerçekleşirse çocuk, yukarıdaki kurallara göre evlat edinene de mirasçı olur.

Ergin, yani kural olarak on sekiz yaşını doldurmuş bir kişi de kanunda sayılan şartlarla evlat edinilebilir. Bunun için evlat edinenin altsoyunun açık muvafakati, yani onayı aranır. Bu şart miras bakımından anlamlıdır, çünkü yeni evlatlık, evlat edinenin öz çocuklarıyla aynı paya ortak olacaktır.

Evlat edinme başvurusu yapıldıktan sonra evlat edinenin ölmesi, diğer koşullar bundan etkilenmiyorsa evlat edinmeye engel olmaz. Mahkeme bu durumda da evlat edinme kararı verebilir; evlatlık ilişkisi bu kararla kurulur.

Mirasçıların kim olduğu ve payları, sulh hukuk mahkemesinden ya da noterden alınan mirasçılık belgesiyle gösterilir; belgenin nasıl alınacağı mirasçılık belgesi yazımızda anlatılmıştır.

Sık sorulan sorular

Evlatlığın payı, evlat edinenin öz çocuklarının payından az mıdır?

Hayır. Kanun evlatlığı evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı yapar. Evlat edinenin öz çocukları da varsa evlatlık onlarla birlikte birinci derece mirasçıdır ve çocuklar eşit pay alır. Sağ kalan eş varsa önce eşin dörtte birlik payı ayrılır, kalan kısım evlatlık dâhil çocuklar arasında eşit bölünür.

Evlatlık olarak büyüdüm. Biyolojik babam öldüğünde ondan miras alabilir miyim?

Evet. Kanun, evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığının devam ettiğini açıkça söyler. Evlat edinilmiş olmanız, biyolojik ana ve babanıza ve onların ailesine mirasçı olmanızı engellemez.

Evlatlık evlenmeden ve çocuğu olmadan ölürse mirası evlat edinene kalır mı?

Hayır. Evlat edinen ve onun hısımları evlatlığa mirasçı olmaz. Böyle bir durumda evlatlığın mirası, yasal mirasçılık sırasına göre biyolojik ailesindeki mirasçılarına kalır. Evlatlık, evlat edinene bir şey bırakmak isterse bunu vasiyetname gibi bir ölüme bağlı tasarrufla yapabilir.

Eşimin önceki evliliğinden olan çocuğu bana mirasçı olur mu?

Evlat edinme yoksa olmaz; üvey çocuk yasal mirasçılar arasında sayılmaz. Eşlerden biri, en az iki yıldır evli olmaları ya da kendisinin otuz yaşını doldurmuş olması şartıyla diğerinin çocuğunu evlat edinebilir. Evlat edinme kararıyla birlikte çocuk size de mirasçı olur.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukattan hukuki destek almanız önerilir.