Tüketici kredisinden cayılabilir mi, kredi erken kapatılırsa faiz düşer mi?

Kısaca

• Tüketici, kredi sözleşmesinden on dört gün içinde gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden cayabilir.
• Cayan tüketici anaparayı ve işlemiş akdî faizi bildirimden sonra otuz gün içinde geri ödemezse caymamış sayılır.
• Kredi erken kapatılırsa banka erken ödenen tutara göre faiz ve diğer maliyetlerde indirim yapmak zorundadır.
• Sabit faizli konut kredisinde, sözleşmede yazıyorsa sınırlı bir erken ödeme tazminatı istenebilir.

İhtiyaç kredisi çekip birkaç gün sonra vazgeçen ya da beklenmedik bir para girişiyle borcunu vadesinden önce kapatmak isteyen tüketicinin aklına iki soru gelir. Bankadan çekilen krediden geri dönülebilir mi, erken kapatınca kalan faiz yine ödenir mi? Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun bu iki konuyu ayrı ayrı düzenler.

Kanunun dilinde tüketici kredisi, kredi verenin faiz veya benzeri bir menfaat karşılığında tüketiciye ödünç verdiği, ödemesini ertelediği ya da benzer bir finansman sağladığı sözleşmedir. Tüketici de ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden kişidir. İşyeri için çekilen ticari kredi bu yazının konusu değildir.

Sözleşmenin şekli ve krediden cayma hakkı

Tüketici kredisi sözleşmesi yazılı ya da mesafeli (internet bankacılığı gibi uzaktan iletişim araçlarıyla) kurulmadıkça geçerli olmaz. Geçerli bir sözleşme yapmamış olan banka, sonradan bu eksikliği tüketicinin aleyhine ileri süremez.

Sözleşmeden önce de bir yükümlülük vardır. Banka ve varsa kredi aracısı, teklif ettikleri kredinin koşullarını gösteren sözleşme öncesi bilgi formunu sözleşmenin kurulmasından makul bir süre önce tüketiciye vermek zorundadır. Bu form, krediyi karşılaştırmanın ve sonradan caymaya karar vermenin de temelidir.

Cayma hakkı, tüketicinin hiçbir gerekçe göstermeden sözleşmeden vazgeçebilmesidir. Kanunun 24. maddesine göre tüketici, on dört gün içinde gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden kredi sözleşmesinden cayabilir. Bildirimin bu süre içinde bankaya yöneltilmiş olması yeterlidir.

Tüketiciye cayma hakkı olduğunun anlatıldığını ispat etmek bankaya düşer. Bu yüzden sözleşmede ve bilgi formunda cayma hakkına ilişkin açıklamanın bulunup bulunmadığına bakmak yararlıdır.

Krediyi kullanmış olan tüketicinin caydıktan sonra yapması gerekenler şunlardır:

• Anaparayı ve kredinin kullanıldığı tarihten geri ödendiği tarihe kadar işleyen faizi geri öder.
• Bu ödemeyi en geç cayma bildirimini gönderdikten sonraki otuz gün içinde yapar.
• Faiz, sözleşmede kararlaştırılan akdî faiz oranına göre hesaplanır.

Otuz gün içinde ödeme yapılmazsa tüketici krediden caymamış sayılır. Banka, hesaplanan akdî faiz ile bir kamu kurumuna veya üçüncü kişilere ödenmiş masraflar dışında hiçbir bedel isteyemez. 2022’de eklenen bir cümleyle, cayma süresi içinde kredinin tamamı erken ödenirse bildirim aranmaksızın cayma hükümlerinin uygulanacağı da kabul edildi.

Bağlı kredide caymanın etkisi

Bazen kredi, belirli bir malın ya da hizmetin parasını ödemek için verilir ve satış sözleşmesiyle kredi ekonomik bir bütün oluşturur. Kanun buna bağlı kredi der. Örneğin satıcının krediyi kendisinin finanse etmesi ya da kredi sözleşmesinde alınacak malın açıkça yazması bu bütünlüğü gösterir.

Tüketici satış sözleşmesinden cayar ve bu bildirimi cayma süresi içinde ayrıca bankaya da yöneltirse, bağlı kredi sözleşmesi de tazminat veya cezai şart ödenmeksizin sona erer. Tüketicinin kendi seçtiği malın bedelini bankanın ödediği, banka ile satıcı arasında bir anlaşma bulunmayan krediler ise bağlı kredi sayılmaz.

Krediyi erken kapatmak ve faiz indirimi

Kanunun 27. maddesi tüketiciye iki imkân tanır. Vadesi gelmemiş bir veya birkaç taksidi önceden ödeyebilir ya da kredi borcunun tamamını erken kapatabilir. Her iki durumda da banka, erken ödenen miktara göre gereken tüm faiz ve diğer maliyet unsurlarında indirim yapmak zorundadır.

Bunun pratikteki anlamı, erken ödenen tutar için ilerideki dönemlere ait faiz ve maliyetlerin ödenecek tutardan düşülmesidir. Kredi borcunu kapatırken bankadan güncel borç dökümünü istemek, faizin hangi tarihe kadar hesaplandığını görmek için yararlıdır.

Belirli süreli tüketici kredisinde faiz oranı sabit belirlenir ve sözleşmenin kurulduğu tarihteki oran tüketici aleyhine değiştirilemez. Belirli süreli kredi sözleşmesinin diğer şartları da tüketici aleyhine değiştirilemez. Borcun bir kısmını önceden ödeyen tüketici, kalan borç için daha az faiz öder.

Belirsiz süreli kredilerde ise faiz artırılabilir, ama bir usule bağlıdır. Artış yürürlüğe girmeden otuz gün önce tüketiciye kâğıt üzerinde ya da kalıcı veri saklayıcısıyla yazılı olarak bildirilmeli ve yeni oran geriye dönük uygulanmamalıdır. Tüketici bildirimden itibaren en geç altmış gün içinde borcun tamamını öder ve kredi kullanmayı bırakırsa faiz artışından etkilenmez.

Belirli süreli kredi için açılan bir hesapta yalnızca kredi işlemleri yapılıyorsa, bu hesap için tüketiciden hiçbir ad altında ücret ya da masraf istenemez. Tüketici aksini yazılı olarak ya da kalıcı veri saklayıcısıyla talep etmedikçe hesap, kredi ödenince kapanır.

Konut kredisinde durum farklıdır

Konut edinmek için çekilen krediler kanunda konut finansmanı başlığı altında ayrıca düzenlenir. Burada da tüketici taksitlerini önceden ödeyebilir ya da borcun tamamını erken kapatabilir; kuruluş yine faiz ve diğer maliyetlerde indirim yapmak zorundadır.

Fark şudur: faiz sabit belirlenmişse ve sözleşmede yer alıyorsa, kuruluş tüketiciden erken ödeme tazminatı isteyebilir. Kanun bu tazminata kalan vadeye göre bir üst sınır koyar ve sınır, faiz indirimi yapıldıktan sonra erken ödenen tutar üzerinden hesaplanır. Faiz değişken belirlenmişse erken ödeme tazminatı hiç istenemez.

Taksitler ödenmezse

Erken ödemenin tersi de sık yaşanır. Belirli süreli kredide banka kalan borcun tamamını isteme hakkını sözleşmede saklı tutmuş olabilir. Bu hak ancak şu koşullar birlikte gerçekleşirse kullanılabilir:

• Banka kendi edimlerini tamamen yerine getirmiş olmalıdır.
• Tüketici birbirini izleyen en az iki taksidi ödememiş olmalıdır.
• Banka tüketiciye en az otuz gün süre veren bir muacceliyet uyarısı göndermiş olmalıdır.

Muaccel kılınan, yani vadesi öne çekilen taksitler hesaplanırken faiz, komisyon ve benzeri masraflar dikkate alınmaz. Birbirini izleyen en az iki taksit şartı nedeniyle, belirli süreli kredide tek bir taksidi kaçıran tüketiciden borcun tamamı muaccel kılınarak istenemez.

Sık sorulan sorular

Cayma bildirimini nasıl yapmalıyım?

Önemli olan bildirimin on dört günlük süre içinde bankaya yöneltilmiş olmasıdır. İleride ispat sorunu yaşamamak için bildirimi yazılı ya da kayıt bırakan bir yolla yapmak ve bir örneğini saklamak yerinde olur. Kredinin tamamını bu süre içinde geri öderseniz ayrıca bildirim yapmanız gerekmez.

Krediyi erken kapatırken bankanın hesapladığı tutar fazla görünüyor. Ne yapabilirim?

Bankadan erken kapama tutarının dökümünü yazılı olarak isteyin; faizin hangi tarihe kadar, hangi masrafların neden eklendiğini görmek yararlıdır. Kanun, erken ödenen miktara göre faiz ve diğer maliyet unsurlarında indirim yapılmasını zorunlu tutar. Uyuşmazlık çözülmezse tüketici hakem heyetine ya da tüketici mahkemesine başvurulabilir; bu yol ayrı bir yazının konusudur.

Ara ödeme yaparsam taksitlerim mi azalır, vadem mi kısalır?

Kanun, vadesi gelmemiş bir ya da birkaç taksidin önceden ödenebileceğini ve bu durumda da faiz indirimi yapılacağını söyler. Ödemenin taksit tutarını mı yoksa vadeyi mi etkileyeceği konusunda bankayla önceden konuşmak ve yeni ödeme planını yazılı olarak almak gerekir.

Kredi kartıyla yaptığım taksitli alışveriş de tüketici kredisi sayılır mı?

Kredi kartı sözleşmesi, faiz ya da benzeri bir menfaat karşılığında ödemenin üç aydan uzun süre ertelenmesi veya taksitle ödeme imkânı tanınması hâlinde tüketici kredisi sözleşmesi olarak değerlendirilir. Bu durumda uygulanacak faiz, kredi kartı sözleşmesindeki orandan fazla olamaz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukattan hukuki destek almanız önerilir.