Vergide pişmanlık başvurusu hangi şartlarda yapılabilir?
Kısaca
- Pişmanlık, koşulları sağlandığında vergi ziyaı cezası kesilmemesini sağlar.
- Beyan ve ödeme işlemleri için haber verme tarihinden başlayan on beş günlük süreler bulunur.
- 371. maddedeki pişmanlık hükümleri emlak vergisi için uygulanmaz.
Vergi beyannamesinin hiç verilmemesi veya eksik ya da yanlış verilmesi halinde pişmanlık ve ıslah hükümleri gündeme gelebilir. Vergi Usul Kanunu’nun 371. maddesi, belirli koşullarla kendiliğinden bildirim yapan kişiler hakkında vergi ziyaı cezası kesilmemesini düzenler. Ancak yalnızca bir dilekçede pişmanlıktan söz etmek bütün şartların gerçekleştiği anlamına gelmez. Başvurunun zamanı, vergi türü, beyan ve ödeme işlemleri birlikte değerlendirilmelidir.
Düzenleme, vergi aslının ortadan kalkmasını sağlayan genel bir af değildir. Madde, beyanın verilmesini veya düzeltilmesini ve süresi geçmiş vergilerin belirtilen zamla ödenmesini de arar. Bu yüzden başvuruya karar verirken yalnızca cezaya ilişkin sonucu okumak yeterli değildir. Sonraki işlemlerin zamanında tamamlanıp tamamlanamayacağı da incelenmelidir.
Kapsam ve kendiliğinden bildirim
- madde beyana dayanan vergilerde vergi ziyaı cezasını gerektiren fiilleri esas alır. Mükellefler yanında bu fiillerin işlenişine katılan diğer kişiler de metinde belirtilmiştir. Kanuna aykırı hareketin ilgili makamlara kendiliğinden dilekçeyle haber verilmesi aranır. Bunun dışında kalan bir işlem için aynı sonuç doğacağı varsayılmamalıdır.
Kanun, emlak vergisini bu düzenlemenin dışında tutar. Bu açık istisna nedeniyle pişmanlık yolunun bütün vergiler bakımından koşulsuz kullanılabileceği söylenemez. Önce bildirilecek verginin türü ve olayın niteliği belirlenmelidir. Aynı kişiye ait farklı vergi ilişkilerinin bulunması, hepsinin tek bir hukuki sonuca tabi olduğu anlamına gelmez.
Kendiliğinden bildirim koşulu, başvurudan önce gerçekleşmiş işlemlerle bağlantılıdır. Bir ihbarın bulunup bulunmadığı veya ilgili vergi türü için incelemeye başlanmış olması bu nedenle önem taşır. Sadece mükellefin kişisel olarak bir işlemden haberdar olmadığını söylemesi, kanundaki zaman koşullarının gerçekleştiğini göstermeye yetmez. Resmî kayıtların ve tarihlerin incelenmesi gerekir.
İhbar, inceleme ve takdir komisyonu
Maddede birbirinden farklı ön koşullar yer alır. Haber verme tarihinden önce bir muhbirin olay hakkında resmî makama başvurmuş olmaması bunlardan biridir. İhbarın dilekçe veya tutanağa geçirilmiş sözlü beyanla yapılması ve resmî kayıtlara alınması koşulu ayrıca düzenlenmiştir. Her duyumun kanundaki kayıtlı ihbarla aynı olduğu düşünülmemelidir.
İkinci koşul, bildirilen olayın ilgili olduğu vergi türüne ilişkin incelemeye başlanması veya olayın ve ilgili vergi türünün takdir komisyonuna gönderilmesiyle ilgilidir. Haber verme dilekçesinin kanunda belirtilen aşamadan önce verilmiş ve kayda alınmış olması gerekir. Kaçakçılık suçu oluşturan fiillerin tespiti bakımından da metindeki koşul ayrıca dikkate alınır. Farklı işlem tarihlerinin birbirine karıştırılması başvurunun değerlendirilmesini etkiler.
Başvuru hazırlığında şu başlıkların ayrı kontrolü yararlıdır:
- Haber verilecek olay ve ilgili vergi türü.
- Önceden yapılmış kayıtlı ihbar bulunup bulunmadığı.
- İlgili inceleme veya takdir komisyonu işleminin tarihi.
- Haber verme dilekçesinin verilme ve kayda alınma bilgisi.
- Beyanın tamamlanması ve ödeme için gereken işlemler.
Bu liste kanunun yerine geçmez; maddede yer alan koşulların dosyada karşılığının bulunmasına yardımcı olur. Özellikle başka bir vergi türüyle ilgili işlemden hareketle otomatik sonuç kurulmadan hükmün kapsamı dikkatle okunmalıdır. Olayın dayandığı kayıtlar bilinmiyorsa uygunluk konusunda kesin güvence verilmemelidir.
Beyan ve ödeme için on beş günlük işlemler
Hiç verilmemiş beyannamenin sunulması ile eksik veya yanlış beyanın tamamlanması farklı işlemlerdir. 371. madde her ikisi için haber verme tarihinden başlayan on beş günlük süre öngörür. Süresi geçmiş vergilerin belirtilen zamla birlikte ödenmesi için de aynı başlangıçla on beş günlük süre bulunur. Bir işlemin tamamlanması diğerinin de kendiliğinden tamamlandığı anlamına gelmez.
Ödemeye eklenecek zam, maddede 6183 sayılı Kanun’un 51. maddesindeki orana bağlanmıştır. Oranın dönemlere göre ayrıca doğrulanması gerektiğinden burada sabit bir oran veya örnek parasal tutar kullanılmamaktadır. Güncel hesap yapılırken vergi, gecikme dönemi ve geçerli oran birlikte belirlenmelidir. Eski bir internet yazısındaki oran doğrudan güncel hesaba aktarılmamalıdır.
- maddenin koşulları, kapsam dışı vergiyle birlikte aşağıda yer almaktadır:
213 sayılı Kanun’un 371. maddesinden:
Beyana dayanan vergilerde vergi ziyaı cezasını gerektiren fiilleri işleyen mükelleflerle bunların işlenişine iştirak eden diğer kişilerin kanuna aykırı hareketlerini ilgili makamlara kendiliğinden dilekçe ile haber vermesi hâlinde, haklarında aşağıda yazılı kayıt ve şartlarla vergi ziyaı cezası kesilmez.
Mükellefin keyfiyeti haber verdiği tarihten önce bir muhbir tarafından her hangi resmi bir makama dilekçe ile veya şifahi beyanı tutanakla tevsik edilmek suretiyle haber verilen husus hakkında ihbarda bulunulmamış olması (Dilekçe veya tutanağın resmi kayıtlara geçirilmiş olması şarttır.).
Haber verme dilekçesinin yetkili memurlar tarafından mükellef nezdinde haber verilen olayın ilgili olduğu vergi türüne ilişkin bir vergi incelemesine başlandığı veya olayın ve ilgili olduğu vergi türünün takdir komisyonuna intikal ettirildiği günden evvel (Kaçakçılık suçu teşkil eden fiillerin işlendiğinin tespitinden önce) verilmiş ve resmi kayıtlara geçirilmiş olması. 3.
Hiç verilmemiş olan vergi beyannamelerinin mükellefin haber verme dilekçesinin verildiği tarihten başlayarak onbeş gün içinde tevdi olunması.
Eksik veya yanlış yapılan vergi beyanının mükellefin keyfiyeti haber verme tarihinden başlayarak onbeş gün içinde tamamlanması veya düzeltilmesi.
Mükellefçe haber verilen ve ödeme süresi geçmiş bulunan vergilerin, ödemenin geciktiği her ay ve kesri için, 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde belirtilen nispette uygulanacak gecikme zammı oranında bir zamla birlikte haber verme tarihinden başlayarak onbeş gün içinde ödenmesi.
Bu madde hükümleri, emlak vergisi ile ilgili olarak uygulanmaz. Hazine ve Maliye Bakanlığı maddenin uygulamasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.
Başvurunun belgelenmesi ve sonucun sınırı
Pişmanlık başvurusunun dosyasında dilekçe, kayıt bilgisi, sunulan veya düzeltilen beyannameler ve ödeme belgeleri bir arada tutulmalıdır. Belgelerdeki tarihlerin ayrı gösterilmesi, koşulların sırasını kontrol etmeyi kolaylaştırır. Bir belgenin bulunması, diğer aşamaların zamanında tamamlandığını kendiliğinden ispatlamaz. Beyan ve ödeme kayıtlarının uyumu incelenmelidir.
Maddenin doğrudan düzenlediği sonuç, şartları gerçekleştiğinde vergi ziyaı cezasının kesilmemesidir. Buradan verginin kendisinin, bütün diğer yükümlülüklerin veya her türlü hukuki sonucun ortadan kalktığı çıkarılmamalıdır. Başka yaptırımların veya özel hükümlerin tartışıldığı bir olayda bunlar ayrıca doğrulanmalıdır. Genel bir pişmanlık anlatımı, bütün vergi uyuşmazlıkları için tek başına çözüm olarak sunulmamalıdır.
Başvurudan önce verginin türü ve olayın geçmişi netleştirilmeli; başvurudan sonra da kanundaki tamamlayıcı işlemler izlenmelidir. Eksik bilgiyle hazırlanmış bir dilekçe üzerinden kesin sonuç vaat edilmemelidir. Özellikle başvuru tarihinin hangi işlemlerden önce veya sonra geldiği, değerlendirmede belirleyici olabilecek ayrı bir olgudur.
Sık sorulan sorular
Pişmanlık vergi borcunu siler mi?
Hayır. 371. madde belirli koşullarla vergi ziyaı cezası kesilmemesini düzenler; beyan ve süresi geçmiş vergilerin belirtilen zamla ödenmesi koşullarını da arar.
Beyan ve ödeme için süre ne kadardır?
Maddede belirtilen beyannamenin verilmesi, yanlış beyanın düzeltilmesi ve ödeme işlemleri için haber verme tarihinden başlayan on beş günlük süreler öngörülür.
Emlak vergisinde de bu yol kullanılır mı?
- madde, hükümlerinin emlak vergisiyle ilgili olarak uygulanmayacağını açıkça belirtir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukattan hukuki destek almanız önerilir.