Vergi mahkemesinde dava açma süresi ne kadar, ne zaman başlar ve dava nasıl açılır?

Vergi uyuşmazlıklarında en sık hak kaybı, dava süresinin kaçırılmasıyla yaşanır. İdare mahkemelerinde genel dava açma süresi altmış gün iken, vergi mahkemelerinde bu süre otuz gündür. Üstelik sürenin ne zaman başladığı, uyuşmazlığın türüne göre değişir. Bu yazı, vergi mahkemesinde davanın ne zamana kadar ve nasıl açılacağını anlatır.

Süre otuz gün, peki ne zaman başlar?

İdari Yargılama Usulü Kanunu’na göre özel kanunlarda ayrı bir süre gösterilmemişse vergi mahkemelerinde dava açma süresi otuz gündür. Süre, vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümler ile bunların zam ve cezalarından doğan uyuşmazlıklarda şu tarihleri izleyen günden başlar:

• Vergi/ceza ihbarnamesi gibi bir tebliğ yapılmışsa ya da tebliğ yerine geçen bir işlem varsa, tebliğ tarihi.
• Tahakkuku tahsile bağlı vergilerde tahsilatın yapıldığı tarih.
• Tevkif yoluyla, yani kaynakta kesilerek alınan vergilerde, istihkak sahibine ödemenin yapıldığı tarih.
• Tescile bağlı vergilerde tescil tarihi.

Uygulamada en sık karşılaşılan durum ihbarnamedir. Vergi Usul Kanunu, ihbarnamede vergi mahkemesinde dava açma süresinin ve dava açma şeklinin yazılmasını zorunlu tutar. Bu nedenle ihbarnamenin kendisi ve tebliğ tarihi davanın kilit belgesidir.

Otuz günlük süre, özel kanunlarında ayrı bir süre gösterilmeyen hâller içindir. Ödeme emri gibi bazı işlemler için özel kanunlarda farklı süreler öngörülmüştür; bu durumda o süre uygulanır.

Süre nasıl hesaplanır?

Süreler tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işler. Örneğin ihbarname 3 Mart’ta tebliğ edildiyse ilk gün 4 Mart, otuzuncu gün ise 2 Nisan’dır. Tebliğ tarihi, tebligat mazbatasında ya da elektronik tebligat kaydında görünen tarihtir. Bu belgeyi saklamak, ileride sürenin tartışılması hâlinde en güçlü delildir.

Adresi belli olmayanlara özel kanunlarına göre ilanla bildirim yapılmışsa, özel kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça süre, son ilan tarihini izleyen günden itibaren on beş gün sonra işlemeye başlar.

Hafta sonu ve resmî tatiller süreye dahildir. Ancak sürenin son günü tatil gününe rastlarsa süre, tatili izleyen ilk çalışma gününün bitimine kadar uzar.

Kanundaki sürelerin bitişi yargının çalışmaya ara verdiği döneme (adli tatile) rastlarsa, süre ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılır.

Uzlaşma istenmişse ayrı bir kural uygulanır. Uzlaşma sağlanamadığında dava, uzlaşmanın vaki olmadığına ilişkin tutanağın tebliğinden itibaren açılır. Bu tarihte dava süresi bitmişse ya da on beş günden az kalmışsa, süre tutanağın tebliğinden itibaren on beş gün olarak uzar. Uzlaşma ve cezada indirim yolları başka bir yazıda ayrıntısıyla anlatılmıştır.

İdareye başvuru ve görevsiz yerde açılan dava

Bazen dava açılabilecek bir işlem henüz ortada yoktur; örneğin fazla ödenen bir verginin iadesi istenir. Bu durumda önce idareye başvurulur. İdare otuz gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır ve otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde dava açılabilir. İdare kesin olmayan bir cevap verirse, ilgili bunu ret sayıp dava açabileceği gibi kesin cevabı da bekleyebilir. Bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez.

Vergi mahkemesinin görevine giren bir dava yanlışlıkla adli yargıda açılmışsa ve görevsizlik kararı verilmişse, bu kararın kesinleşmesini izleyen günden itibaren otuz gün içinde vergi mahkemesinde dava açılabilir. Bu durumda görevsiz yere başvuru tarihi, vergi mahkemesine başvuru tarihi sayılır.

Dava nasıl açılır, hangi mahkemede?

Dava, vergi mahkemesi başkanlığına hitaben yazılmış imzalı bir dilekçeyle açılır. Dilekçede şunlar bulunmalıdır:

• Tarafların ve varsa vekillerin ad, soyad veya unvanları, adresleri ve gerçek kişilerin T.C. kimlik numarası,
• Davanın konusu, sebepleri ve dayanılan deliller,
• Dava konusu işlemin yazılı bildirim tarihi,
• Uyuşmazlık konusu miktar,
• Verginin veya vergi cezasının türü ve yılı, ihbarnamenin tarihi ve numarası, varsa mükellef hesap numarası.

Dava konusu ihbarname ya da kararın aslı veya örneği dilekçeye eklenir. Dilekçe ve eklerin örnekleri karşı taraf sayısından bir fazla olmalıdır.

Yetkili mahkeme kural olarak, uyuşmazlık konusu vergiyi tarh ve tahakkuk ettiren, cezayı kesen dairenin bulunduğu yerdeki vergi mahkemesidir. Ödeme emrine ilişkin davalarda ödeme emrini düzenleyen, diğer uyuşmazlıklarda ise dava konusu işlemi yapan dairenin bulunduğu yer esas alınır.

Mahkeme ilk incelemede dilekçede kanuna aykırılık görürse dilekçenin reddine karar verip otuz gün içinde yenilenmesini isteyebilir. Dava hasım gösterilmeden ya da yanlış hasım, yani yanlış vergi dairesi gösterilerek açılmışsa, dilekçe mahkemece gerçek hasma tebliğ edilir; dava bu yüzden düşmez. Yetkisiz bir vergi mahkemesine açılan davada ise mahkeme yetki yönünden ret kararı verir ve dosyayı yetkili mahkemeye kendisi gönderir; dava yeniden açılmaz.

Dava açmak tahsili durdurur mu?

İdare mahkemelerinde dava açmak işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz. Vergi davalarında ise kural farklıdır: vergi uyuşmazlıklarından doğan davaların açılması, tarh edilen vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümler ile zam ve cezaların dava konusu edilen kısmının tahsilini durdurur.

Bu kuralın istisnaları vardır. İhtirazi kayıtla verilen beyannameler üzerine yapılan işlemler ile tahsilat işlemlerine karşı açılan davalar tahsili kendiliğinden durdurmaz. Bu davalarda mahkemeden ayrıca yürütmenin durdurulması istenebilir.

Davanın sonunda verilen karara karşı, tebliğden itibaren otuz gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf başvurusu yapılabilir. Kanunda belirlenen parasal sınırı geçmeyen vergi davalarında ise karar kesindir.

Sık sorulan sorular

Otuzuncu gün pazara denk gelirse ne olur?

Tatil günleri süreye dahildir; ancak sürenin son günü tatile rastlarsa süre, tatili izleyen ilk çalışma gününün bitimine kadar uzar. Örneğin son gün pazarsa, dava pazartesi mesai bitimine kadar açılabilir.

Vergi dairesine yazıyla başvurdum ama cevap gelmedi. Ne yapmalıyım?

İdareye yapılan başvuruya otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. Bu otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde vergi mahkemesinde dava açılabilir. İdare kesin olmayan bir cevap verirse kesin cevap beklenebilir; ancak bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez.

Dilekçemde eksik varsa davam reddedilir mi?

Dilekçede kanunun aradığı bilgilerde eksiklik varsa mahkeme önce dilekçenin reddine karar verir ve otuz gün içinde yeniden düzenlenerek verilmesini ister. Yeni dilekçe için ayrıca harç alınmaz. Ancak yenilenen dilekçede aynı yanlışlıklar yapılırsa dava reddedilir.

Vergi mahkemesinin kararına itiraz edebilir miyim?

Vergi mahkemesi kararlarına karşı, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf yoluyla başvurulabilir. Kanunda belirlenen parasal sınırı geçmeyen vergi davalarında verilen kararlar ise kesindir ve istinafa götürülemez.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukattan hukuki destek almanız önerilir.