Haczedilen malın değeri düşük biçildiyse kıymet takdirine nasıl itiraz edilir?

Kısaca

• Kıymet takdiri raporuna, tebliğden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet yoluyla itiraz edilir.
• Şikâyet eden, şikâyet tarihinden itibaren yedi gün içinde masrafı yatırmazsa şikâyeti kesin olarak reddedilir.
• Kesinleşen kıymet takdirinden itibaren iki yıl geçmedikçe yeniden kıymet takdiri istenemez.
• İcra mahkemesinin kıymet takdirine ilişkin şikâyet üzerine verdiği karar kesindir.

Borcunu ödemeyen kişinin evi, arsası ya da aracı haczedildiğinde satıştan önce bu malın değeri belirlenir. Buna kıymet takdiri denir. Takdir edilen değer, satışın temel ölçüsüdür: ihalede kabul edilecek en düşük teklif bu değere göre hesaplanır. Değer gerçeğin çok altında biçilmişse mal düşük bir bedelle elden çıkabilir, borç da yeterince kapanmaz. Satıştan elde edilen para borcu karşılamazsa kalan kısım için borçlu sorumlu olmaya devam eder; yani düşük değerin bedelini iki kez ödeyebilir: hem malını kaybeder hem de borcundan tam olarak kurtulamaz.

İcra ve İflas Kanunu (İİK) bu yüzden değer tespitine karşı kısa süreli bir başvuru yolu tanır. Halk arasında “kıymet takdirine itiraz” denir, kanundaki adı ise kıymet takdirine ilişkin şikâyettir. Şikâyet, icra dairesinin işlemlerinin icra mahkemesince denetlenmesini sağlayan yoldur.

Değeri kim belirler?

İİK m. 87’ye göre haczi yapan memur, sicile kayıtlı mallar hariç olmak üzere haczettiği malın kıymetini takdir eder ve gerekirse bilirkişiye başvurur. Ev eşyası gibi değeri kolayca anlaşılabilen mallar için ayrıca bilirkişi raporu alınmayabilir.

Tapu ya da araç sicili gibi bir sicile kayıtlı mallarda ise kural farklıdır. Bu malların değerini bilirkişi belirler. Bilirkişi, bilirkişilik bölge kurulu listesinde kayıtlı olup Adalet Bakanlığınca bu konuda izin verilmiş kişiler arasından seçilir; bunlar yoksa listedeki diğer bilirkişilere başvurulur. Bu düzenleme 2021’de 7343 sayılı Kanunla getirildi.

Taşınmazlarda m. 128, değerlemede taşınmaz üzerindeki ipotek, irtifak gibi yükümlülüklerin değere etkisinin de dikkate alınmasını ister. Değeri etkileyen yeni bir yükümlülük ortaya çıkarsa değer yeniden takdir edilir. Kıymet takdiri raporu borçluya, haciz koydurmuş alacaklılara ve ipotekli alacaklılara tebliğ edilir. Tebligatta, icra dosyasına ayrıca adres bildirilmiş olması hâli dışında, tapudaki mevcut adresleri esas alınır.

Şikâyet süresi ve başvuru yeri

Kanunun 128/a maddesi taşınmazlar için şu kuralları koyar:

• Kıymet takdirinin tebliğ edildiği ilgililer, raporun tebliğinden itibaren yedi gün içinde şikâyette bulunabilir.
• Başvuru, raporu düzenleten icra dairesinin bulunduğu yerdeki icra mahkemesine yapılır.
• Şikâyet eden, şikâyet tarihinden itibaren yedi gün içinde yeniden bilirkişi incelemesi için gereken masraf ve ücreti mahkeme veznesine yatırmak zorundadır.
• Masraf süresinde yatırılmazsa başka bir işleme gerek olmaksızın şikâyet kesin olarak reddedilir.

Yedi günlük süre tebliğden başlar. Tebligat zarfındaki ya da elektronik tebligat kaydındaki tarihi not edin ve süreyi buna göre hesaplayın. Bir örnekle: rapor 3 Mart’ta tebliğ edildiyse şikâyet en geç 10 Mart’ta yapılmalıdır. Şikâyet 8 Mart’ta yapılmışsa masrafın yatırılması için son gün 15 Mart’tır. Masraf şartı sık gözden kaçar: dilekçeyi zamanında vermek yetmez, masrafın da ayrıca yedi gün içinde yatırılması gerekir.

Şikâyet yanlışlıkla yetkisiz bir icra mahkemesine yapılırsa dava hemen düşmez. Mahkeme dosya üzerinden inceleme yapar, başvurudan itibaren en geç on gün içinde yetkisizlik kararı verir ve dosyayı masrafı gider avansından karşılayarak kendiliğinden yetkili mahkemeye gönderir.

Konut finansmanı kapsamındaki alacaklar ile Toplu Konut İdaresinin rehinli alacaklarının takibinde ise yeniden yapılacak bilirkişi incelemesi, Sermaye Piyasası Kanunu uyarınca yetkilendirilmiş değerleme kişi veya kuruluşlarına yaptırılır.

Mahkeme ne yapar, karar kesin midir?

Şikâyet hakkı yalnızca borçluya ait değildir. Raporun tebliğ edildiği herkes, örneğin takibi yürüten alacaklı ya da tapu kaydında ipotek gibi bir hakkı görünen kişi de bu yola gidebilir. Borçlu değerin düşük, alacaklı ise yüksek biçildiğini düşünebilir; iki taraf da kendi gerekçesini mahkemeye sunar.

Masraf yatırıldıktan sonra icra mahkemesi yeniden bilirkişi incelemesi yaptırabilir. Yeni rapor, malın gerçek değerini ortaya koymak için alınır; mahkeme bu rapora göre değeri belirler ya da şikâyeti reddeder.

İİK m. 128/a’ya göre icra mahkemesinin bu madde uyarınca verdiği kararlar kesindir. Karara karşı istinaf yoluna gidilemez. Bu yüzden şikâyet dilekçesi baştan güçlü hazırlanmalıdır. Şunlar işe yarar:

• Yakın tarihli emsal satışlar ve ilan örnekleri,
• Taşınmazın imar durumunu, kat ve yapı özelliklerini gösteren belgeler,
• Raporda gözden kaçmış eklentiler, yapılmış tadilat ve yatırımlar,
• Bilirkişinin taşınmazı yerinde görmeden değer biçtiğine dair işaretler.

İki yıl kuralı ve taşınırlar

Kesinleşen bir kıymet takdirinin süresiz geçerli olmadığını da bilmek gerekir. Kanuna göre kesinleşen kıymet takdirinin yapıldığı tarihten itibaren iki yıl geçmedikçe yeniden kıymet takdiri istenemez. Doğal afetler ya da imar durumunda çok önemli değişiklikler gibi hâllerde ise iki yıl dolmadan da yeniden takdir istenebilir. Satış uzun süre gecikmişse iki yılın dolup dolmadığına bakmak yerinde olur. Adalet Bakanlığı, 2020’deki salgın döneminde icra takiplerinin durduğu sürede bu iki yıllık sürenin işlemediğini, durma süresinin hesaba eklenmesi gerektiğini bildirmiştir.

128/a maddesi taşınmazların satışına ilişkin bölümde yer alır. Taşınır mallarda değerin tespiti m. 87’ye göre yapılır; bu mallarda kıymet takdirine karşı 128/a’daki kuralların mı yoksa icra dairesinin işlemlerine karşı genel şikâyet yolunun (m. 16) mı uygulanacağı tartışmalıdır. Genel şikâyet de işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine yapılır. Bu nedenle taşınır mallarda da değeri öğrendiğiniz ya da rapor size tebliğ edildiği andan itibaren yedi günü geçirmeden icra mahkemesine başvurmak en güvenli yoldur.

Son değişiklikler

İcra satışlarına ilişkin kurallar son yıllarda birkaç kez değişti. Aralık 2025’te yayımlanan 7571 sayılı Kanun ihalenin feshine ilişkin m. 134’te, Temmuz 2026’da yayımlanan 7589 sayılı Kanun ise elektronik satışa ilişkin m. 114’te değişiklik yaptı. Bu iki kanun, kıymet takdirini düzenleyen m. 87, m. 128 ve m. 128/a’ya dokunmadı; yukarıdaki süre ve şartlar bugün de geçerlidir. Satış ilanı aşamasındaki itirazlar ve ihalenin feshi ise ayrı yollardır ve ayrı yazılarda ele alınmıştır.

Sık sorulan sorular

İcra dairesine dilekçe vererek değere itiraz edebilir miyim?

Hayır. Kanun, kıymet takdirine karşı başvurunun icra mahkemesine şikâyet yoluyla yapılmasını öngörür. Yetkili mahkeme, raporu düzenleten icra dairesinin bulunduğu yerdeki icra mahkemesidir. Yalnızca icra dairesine verilen bir itiraz dilekçesi, yedi günlük süreyi korumak bakımından risklidir.

Alacaklı da kıymet takdirine itiraz edebilir mi?

Evet. Kanun şikâyet hakkını, kıymet takdirinin tebliğ edildiği ilgililere tanır. Değerin yüksek biçildiğini ve bu yüzden satışın zorlaşacağını düşünen alacaklı da süresi içinde şikâyet yoluna gidebilir.

Şikâyet süresini kaçırdım, satış aşamasında değerin düşüklüğünü ileri sürebilir miyim?

Süresinde şikâyet edilmeyen kıymet takdiri kesinleşir. İhalenin feshi ise kıymet takdirine itirazın yerini tutan bir yol değildir; şartları kanunda ayrıca düzenlenmiştir ve ayrı bir yazıda anlatılmıştır.

Mahkeme yeni bilirkişi raporunu da beğenmezsem ne olur?

Kanun, icra mahkemesinin bu madde uyarınca verdiği kararların kesin olduğunu söyler. Yani karara karşı istinaf yoluna gidilemez. Bu nedenle itirazın gerekçeleri ve deliller ilk başvuruda eksiksiz sunulmalıdır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukattan hukuki destek almanız önerilir.