Hafta tatilinde ve bayramlarda çalışan işçiye ne kadar ücret ödenir?

İşçinin haftada bir gün dinlenmesi ve resmî tatillerde çalışmaması kanunun esas aldığı düzendir. Pek çok işyerinde ise hafta sonları, bayramlar ve yılbaşı da çalışılan günlerdir. Bu yazı, işçinin tatil günlerinde ne kadar ücret alacağını ve çalışmadığı tatil günleri için ücretinin kesilip kesilemeyeceğini anlatır. Hesaplar 4857 sayılı İş Kanunu’nun 46 ve 47. maddelerine dayanır.

Hafta tatili hakkı ve ücreti

İşçiye, tatil gününden önceki iş günlerinde çalışmış olması koşuluyla, yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz en az yirmi dört saat dinlenme verilir. Kanun buna hafta tatili der (m. 46). Çalışılmayan hafta tatili günü için işveren, bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücretini tam olarak öder.

Hafta tatili ücretine hak kazanmak için haftanın iş günlerinde çalışmış olmak gerekir. Ancak bazı günler, işçi çalışmasa da çalışılmış gibi sayılır: kanunen çalışma süresinden sayılan zamanlar, tatil günleri, kanundaki mazeret izinleri ve bir haftalık süre içinde kalmak üzere işverenin verdiği diğer izinlerle hekim raporlu hastalık ve dinlenme izinleri bunlardandır. İşveren, zorlayıcı ya da ekonomik bir sebep olmadan haftanın bir veya birkaç gününde işyerini tatil ederse, çalışılmayan bu günler de hafta tatili ücretine hak kazanmak için çalışılmış sayılır. İşin bir haftadan uzun süre durmasını gerektiren zorlayıcı sebeplerde ise çalışılmayan günler için işçiye ödenen yarım ücret, hafta tatili günü için de ödenir.

2025 yılında yapılan bir değişiklikle, turizm işletmesi belgeli konaklama tesislerinde çalışan işçilerin hafta tatili, işçinin yazılı talebi ya da onayıyla, hak kazandığı günü takip eden dört gün içinde kullandırılabilir hâle gelmiştir. Bu durumda işçinin hafta tatilinde yaptığı çalışmanın günlük normal çalışma süresi kadarlık kısmı fazla çalışma hesabında dikkate alınmaz. İşçi onayını, otuz gün önceden işverene yazılı bildirimde bulunarak geri alabilir.

Hafta tatilinde çalışmanın karşılığı

Kanunda hafta tatilinde çalışmaya özgü ayrı bir zam oranı yoktur. Bu çalışmanın ücreti, haftalık çalışma süresine göre belirlenir. Kanuna göre haftalık kırk beş saati aşan çalışmalar fazla çalışmadır ve fazla çalışılan her saat için normal saat ücretinin yüzde elli fazlası ödenir (m. 41).

Denkleştirme uygulanmayan bir işyerinde, hafta içinde kırk beş saati doldurmuş bir işçinin hafta tatilinde çalıştığı her saat bu nedenle fazla çalışma sayılır. Böyle bir işçi hafta tatilinde günlük normal çalışma süresi kadar çalışmışsa, o gün için bir buçuk günlük ücret tutarında ek ödeme hak eder. Haftalık çalışması kırk beş saatin altında kalan işçide durum farklıdır. Sözleşmesinde haftalık kırk saat yazan bir işçi hafta tatilinde beş saat çalışırsa, bu saatler fazla sürelerle çalışma sayılır ve her biri yüzde yirmi beş zamlı ödenir. Fazla çalışma için işçinin onayı da gerekir. Fazla çalışmanın hesabı ve sınırları ayrı bir yazının konusudur.

Ulusal bayram ve genel tatil günleri

Hangi günlerin tatil olduğu 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun’da sayılır. Cumhuriyet Bayramı ulusal bayramdır ve tatil, bir önceki gün saat 13.00’te başlar (m. 1). Resmî ve dinî bayramlar, yılbaşı ve kanunda ayrıca sayılan bazı günler de genel tatildir (m. 2). Dinî bayramlarda tatil, arife günü saat 13.00’ten itibaren başlar; arifenin öğleden sonrası da tatil süresine girer.

Bu günlerde işyerinde çalışılıp çalışılmayacağı toplu iş sözleşmesi ya da iş sözleşmesiyle kararlaştırılır. Sözleşmede bir hüküm yoksa, bu günlerde çalışmak için işçinin onayı gerekir (4857 sayılı Kanun m. 44).

Bayramda ve genel tatilde çalışmanın ücreti

İşçi ulusal bayram veya genel tatil gününde çalışmazsa, bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücretini tam olarak alır. Tatil yapmayıp çalışırsa, buna ek olarak çalıştığı her gün için ayrıca bir günlük ücret ödenir (m. 47). Bir başka deyişle bayramda çalışan işçi o gün için iki günlük ücret almış olur.

Kanun, tatil ücretini ücretin ödenme şekline göre ayrıca düzenler (m. 49):

• Aylık ücretli işçinin maaşı tatil günleri için de tam ödenir. Bu işçi ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışırsa, maaşına ek olarak çalıştığı her gün için bir günlük ücret alır.
• Saat ücretiyle çalışan işçinin tatil günü ücreti, saat ücretinin yedi buçuk katıdır.
• Parça başı, akort, götürü ya da yüzde usulüyle çalışan işçinin tatil günü ücreti, ödeme döneminde kazandığı ücretin o dönemde çalıştığı günlere bölünmesiyle bulunur.

Yüzde usulünün uygulandığı otel, lokanta ve benzeri işyerlerinde hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücretleri işverence ödenir (m. 46 ve 47).

Örneğin aylık ücretle çalışan bir işçi 1 Mayıs’ta işyerine gelirse, ay sonunda normal maaşına ek olarak bir günlük ücret daha alır. Aynı işçi o gün çalışmasaydı maaşından hiçbir kesinti yapılamazdı.

Tatil günleri başka bir izin ya da raporla çakışabilir. Yıllık ücretli izin süresine rastlayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz ve bu günlerin ücretleri ayrıca ödenir (m. 56 ve 57). İşçi raporlu olduğu için Sosyal Güvenlik Kurumundan geçici iş göremezlik ödeneği alıyorsa, bu süreye rastlayan tatil günleri ödemeyi yapan kurum tarafından ödenek ölçüsü üzerinden ödenir (m. 48).

Tatil ücretleri hesaplanırken fazla çalışma karşılığı alınan ücretler, primler ve sosyal yardımlar hesaba katılmaz (m. 50). Kanun, toplu iş sözleşmesi, iş sözleşmesi ya da gelenekten doğan daha elverişli hakları ise saklı tutar; sözleşmeler kanundaki tatil haklarının altına inemez (m. 45).

Sık sorulan sorular

Bayram günü çalışmayı reddedebilir miyim?

Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışılıp çalışılmayacağı toplu iş sözleşmesi ya da iş sözleşmesiyle kararlaştırılır. Sözleşmede bu konuda bir hüküm yoksa, bu günlerde çalışmak için işçinin onayı gerekir.

Aylık maaşla çalışıyorum. Bayramda çalışmazsam maaşımdan kesinti yapılır mı?

Hayır. Kanun, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışmayan işçiye o günün ücretinin bir iş karşılığı olmaksızın tam olarak ödenmesini öngörür. Aylık ücretli işçinin maaşı bu günler için de tam ödenir; bu günlerde çalışırsa ayrıca çalıştığı her gün için bir günlük ücret alır.

Hafta içinde raporlu olursam hafta tatili ücretimi kaybeder miyim?

Bir haftalık süre içinde kalmak üzere hekim raporuyla verilen hastalık ve dinlenme izinleri, hafta tatili ücretine hak kazanmak bakımından çalışılmış gibi sayılır. İşverenin verdiği diğer izinler ve kanundaki mazeret izinleri için de aynı kural geçerlidir.

Ödenmeyen tatil ücretlerini ne zamana kadar isteyebilirim?

Kanun, ücret alacakları için beş yıllık zamanaşımı süresi öngörür. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur; arabulucuya gidilmeden açılan dava usulden reddedilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukattan hukuki destek almanız önerilir.