Başkasının telefonuna veya hesabına izinsiz girmek suç mu? Bilişim sistemine girme suçu

Kısaca

• Bir bilişim sistemine hukuka aykırı olarak girmek ya da orada kalmaya devam etmek suçtur.
• Temel ceza bir yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır; veriler yok olur veya değişirse ceza artar.
• Sistemdeki verileri silmek, değiştirmek ya da başka yere göndermek ayrı ve daha ağır bir suçtur.
• Kanunda şikâyet şartı olmadığından savcılık suçu öğrendiğinde kendiliğinden soruşturur.

Başkasının telefonunu açıp mesajlarını okumak, eski sevgilinin sosyal medya hesabına bildiği şifreyle girmek ya da iş arkadaşının açık bıraktığı bilgisayarda e-postalarını karıştırmak. Bunların hepsi Türk Ceza Kanunu’ndaki bilişim sistemine girme suçu kapsamına girebilir. Bilişim sistemi; telefon, bilgisayar, tablet gibi cihazları ve e-posta, sosyal medya, bulut depolama, internet bankacılığı gibi hesapları kapsayan genel bir kavramdır.

Suç hangi davranışla oluşur?

Kanun iki davranışı cezalandırır:

• Bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak girmek,
• Sisteme girdikten sonra orada hukuka aykırı olarak kalmaya devam etmek.

İkinci davranış özellikle önemlidir. Örneğin size bir süreliğine telefonunu veren kişinin izin verdiği uygulamanın dışına çıkıp galerisine veya mesajlarına bakmak, izin sınırını aşmak anlamına gelir. Daha önce ortak kullanılan bir hesaba, izin geri alındıktan sonra girmeye devam etmek de bu kapsamda değerlendirilebilir.

Hukuka aykırılık, sistemin sahibinin rızası olmaması demektir. Sistemin sahibi girişe izin vermişse suç oluşmaz. Şifrenin bir şekilde öğrenilmiş olması, kendi başına izin anlamına gelmez.

Sisteme girmek için şifre kırmak ya da özel bir program kullanmak gerekmez. Kilitsiz bırakılmış bir telefona bakmak da girme sayılabilir. Suçun oluşması için sistemdeki bilgilerin kopyalanması ya da kullanılması da gerekmez; kanun hukuka aykırı girişi tek başına cezalandırır. Bilgilerin silinmesi veya başkasına gönderilmesi ise aşağıda anlatılan daha ağır suçları oluşturur.

Cezası nedir?

Bilişim sistemine girme ya da orada kalmaya devam etme suçunun cezası bir yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Kanun bazı durumlarda farklı ceza öngörür:

• Fiil, bedeli karşılığı yararlanılabilen bir sistem hakkında işlenmişse ceza yarı oranına kadar indirilir. Örneğin ücretli bir yayın platformuna izinsiz giriş böyledir.
• Giriş nedeniyle sistemdeki veriler yok olur veya değişirse ceza altı aydan iki yıla kadar hapistir.
• Bir sisteme girmeden, sistemler arasındaki veri trafiğini teknik araçlarla hukuka aykırı olarak izlemek ayrı bir suçtur. Cezası bir yıldan üç yıla kadar hapistir.

Telefona casus yazılım yüklenip yazışmaların uzaktan izlenmesi bu son ihtimale örnek olabilir. Ortak kullanılan bir ev ağı üzerinden başkasının internet trafiğini izlemek de aynı kapsamda değerlendirilebilir. Bu tür suçların işlenmesi için yapılmış cihaz, program veya şifreleri satan, başkasına veren ya da bulunduran kişi de ayrıca cezalandırılır. Bunun cezası bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır.

Verileri silmek, değiştirmek ya da başkasına göndermek

Sisteme girmekle yetinmeyip verilere müdahale etmek ayrı ve daha ağır bir suçtur. Kanun şu davranışları ayrıca cezalandırır:

• Bir bilişim sisteminin işleyişini engellemek veya bozmak: bir yıldan beş yıla kadar hapis,
• Sistemdeki verileri bozmak, yok etmek, değiştirmek, erişilmez kılmak, sisteme veri yerleştirmek ya da verileri başka bir yere göndermek: altı aydan üç yıla kadar hapis.

Başkasının hesabının şifresini değiştirip sahibini dışarıda bırakmak, fotoğraflarını silmek, hesabından paylaşım yapmak ya da yazışmalarını kendi telefonuna aktarmak bu davranışlara örnek olabilir. Bu fiiller bir banka veya kredi kurumuna ya da bir kamu kurumuna ait sistem üzerinde işlenirse ceza yarı oranında artırılır.

Bu fiillerle kişi kendisine veya başkasına haksız bir çıkar sağlar ve bu durum başka bir suç oluşturmazsa, ceza iki yıldan altı yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır. Bilişim sistemleri kullanılarak yapılan dolandırıcılık ise ayrı bir suçtur.

Banka veya kredi kartının kötüye kullanılması

Başkasına ait bir banka veya kredi kartını herhangi bir şekilde ele geçiren ya da elinde bulunduran kişi, kart sahibinin rızası olmadan bunu kullanarak kendisine veya başkasına yarar sağlarsa üç yıldan altı yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Sahte kart üretmek veya kullanmak için daha ağır cezalar öngörülmüştür.

Bu suç bazı yakınların zararına işlenirse ilgili akraba hakkında ceza verilmez. Kanunun saydığı yakınlar şunlardır:

• Hakkında ayrılık kararı verilmemiş eş,
• Üstsoy veya altsoy, bu derecedeki kayın hısımları, evlat edinen veya evlatlık,
• Aynı konutta birlikte yaşayan kardeş.

Bu istisna yalnızca kartın kötüye kullanılması suçu için geçerlidir. Bilişim sistemine girme suçu için kanunda böyle bir istisna yoktur. Kartın kötüye kullanılmasında malvarlığına karşı suçlardaki etkin pişmanlık hükümleri de uygulanır.

Şikâyet ve soruşturma

Bilişim sistemine girme suçu için kanunda şikâyet şartı öngörülmemiştir. Bu nedenle savcılık suçu öğrendiğinde kendiliğinden soruşturma başlatır. Mağdurun sonradan şikâyetinden vazgeçmesi soruşturmayı veya davayı sona erdirmez.

Şikâyete bağlı suçlarda aranan altı aylık şikâyet süresi de bu suç için geçerli değildir; suç, zamanaşımı dolmadıkça soruşturulabilir. Bu suç, Ceza Muhakemesi Kanunu’nda uzlaştırmaya tabi olarak sayılan suçlar arasında da yer almaz; adli süreçteki çocuklar için ayrı kurallar vardır.

Hesabına ya da cihazına izinsiz girildiğini düşünen kişi Cumhuriyet başsavcılığına şikâyette bulunabilir. Şikâyetten önce delillerin korunması önemlidir. Hesap güvenliğini sağlamak için şifreyi değiştirmek ve iki aşamalı doğrulamayı açmak gerekir, ancak giriş kayıtlarının bu sırada kaybolmamasına dikkat edilmelidir.

Ele geçirilen fotoğrafların veya yazışmaların başkalarına gönderilmesi, özel hayatın gizliliğini ihlal ve kişisel verilere ilişkin suçları da gündeme getirebilir; bu suçlar ayrı yazıların konusudur.

Sık sorulan sorular

Eşimin telefon şifresini biliyorum. Telefonuna bakmam suç olur mu?

Şifreyi bilmek, sisteme girme izniniz olduğu anlamına gelmez. Kanun, bilişim sistemine hukuka aykırı olarak girmeyi ve orada kalmaya devam etmeyi cezalandırır; evlilik bu konuda ayrı bir istisna olarak düzenlenmemiştir. Telefon sahibinin rızası yoksa giriş suç oluşturabilir.

Hesabıma girildiğini nasıl ispat edebilirim?

Hesabınızın gösterdiği oturum açma bildirimleri, cihaz ve konum kayıtları, şifre değişikliği e-postaları ve gönderilmemiş mesajlar gibi izler ekran görüntüsüyle saklanmalıdır. Bunlar şikâyet dilekçesine eklenebilir. Hesabı silmek ya da kayıtları temizlemek ise delillerin kaybolmasına yol açabilir.

Şikâyetimi geri alırsam dava düşer mi?

Hayır. Bilişim sistemine girme suçu şikâyete bağlı değildir. Savcılık suçu öğrendikten sonra soruşturmayı kendiliğinden yürütür ve mağdurun vazgeçmesi süreci sona erdirmez.

Giren kişi hesabımdan arkadaşlarıma mesaj gönderdiyse ne olur?

Sisteme veri yerleştirmek ya da verileri değiştirmek kanunda ayrı bir suç olarak düzenlenmiştir ve cezası basit girişe göre ağırdır. Gönderilen mesajların içeriğine göre hakaret, tehdit ya da dolandırıcılık gibi başka suçlar da gündeme gelebilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukattan hukuki destek almanız önerilir.